DoktorTR

Anatolia Güzellik Lazer Epilasyon Merkezi -yeni adresi- Mecidiyeköy’de güçlü ekip kadrosu ve güler yüzlü ekibi ile hizmete girmiştir..

Özel Kampanyalı Fiyatı ve Bitiş Programı ile www.anatoliaguzellik.com web adresinden firma hakkında detaylı bilgi edinebilrsiniz..

bebenaz tatlı ve eğlenceli bir dünyanın yeni sanal mağazası..

bebenaz.com|net

Genellikle her çocuk “kardeşin olsun ister misin?” sorusuna, “evet” yanıtını verir. Ancak çocuklar kardeşleri olduktan sonra da kıskançlık duygusu yaşamaya ve anne babaları zorlamaya başlarlar. Bu tutarsızlığa anlam vermek oldukça güç bir durum olmasına rağmen bu bize çocukların gelişimsel özelliğiyle ilgili önemli de bir ipucudur: çocuklar değişken fikirlidir. Bu nedenle de anne babalar ikinci çocuğa karar verirlerken bunun ne kadar gerekli olduğuna kendileri karar vermelidirler.

Çocuklar bir kardeşleri olmasını her ne kadar isteseler de birden fazla çocuğun yaşadığı ailelerde kıskançlık doğal olarak ortaya çıkan bir duygudur. Kıskançlık duygusu en doğal ve evrensel duygularımızdandır. Yeni bir çocuğun aileye katılımıyla başlayan kıskançlık duygusunun temelinde ise anneyi paylaşamama, annenin sevgisini kaybetme duygusu yatar ve çocuklar bu duygularını farklı şekillerde ifade ederler.

• Bazı çocuklar bu duygularını sözleriyle dile getirirler: “keşke hiç doğmasaydı”, “anne artık onu çöpe atalım”, “keşke ölse”…

• Bebekliklerine geri döneme davranışı gösterebilirler: altını ıslatma, bebek gibi konuşma, parmak emme, annenin memesinden süt içmeye çalışma…

• Kardeşe fiziksel zararlar verebilirler.

• Anneden uzaklaşabilirler.

• Bazı çocuklar da bu duygularını bastırıp kardeşlerine aşırı sevgi gösterisinde bulunabilirler.

• Bazı çocuklarsa ilginin tamamını kendilerinde toplamak üzere anne ve babanın en sevmediği işleri yapmaya başlayarak dikkat çekmeye çalışabilir.

• Gün içinde ve geceleri aşırı sinirli, huzursuz görünebilirler ve sakinleşmekte zorlanırlar. Çevredeki insanlara vurarak öfkelerini boşaltmaya çalışabilirler.

• Uyku düzenleri bozulabilir.

• Fiziksel bir rahatsızlıkları olmadığı halde karınları ağrıyabilir, mideleri bulanabilir.

• İçe kapanma başlayabilir.

• Çocuklar büyüdükçe kardeşleriyle oyuncaklarını paylaşmamak,kavga çıkarmak, yalan söylemek gibi davranışlarda da bulanabilirler.

Çocukların başvurdukları bu davranış şekillerinin altında kardeşe zarar verme amacı barınmaz. Tüm bu davranışlar sadece kıskançlık duygularıyla başa çıkma çabalarıdır. Peki bu çaba içindeki çocuğa anne baba olarak nasıl katkıda bulunulabilir?

NE YAPMALIYIZ?

Doğum öncesi yapılması gerekenler:

İlk çocuk, evin tek çocuğu konumundayken bütün isteklerine evet denmemeli.

• Gebelik yakınlarla paylaşılmaya başlandığı andan itibaren çocukla da paylaşılmalı.

• Çocuğa,yaşına uygun olarak, kardeşiyle ilgili bilgi verilmeli;cinsiyeti,nasıl doğacağı. Yine yaşına uygun olarak kardeşinin doğumundan sonra evde ve aile içi ilişkilerde değişiklikler olabileceğinden söz edilmeli.

• İsim seçiminde onun da fikri sorulmalı.

• Kardeşi için yapılan hazırlıklara çocuğun da katılımı sağlanmalı. Hazırlık sırasında yeni çocuk için eşya alınırken ona da hediye alabilirsiniz.

• Çocukla onun da doğumdan önceki ve sonraki dönemini konuşabilirsiniz.

• Bebekle ilgili çocuğunuzu bilgilendirin;ihtiyaçlarının neler olabileceğini, bebeklerin nasıl olduklarını…

• Çocuğunuza kardeşiyle ilgili düşünce ve duygularını sorun. Olumsuz duygular belirttiğinde anlayışla karşılanmaya çalışın ve onu cesaretlendirin. (beni de uğraştırıyor, ara sıra ben de kızıyorum gibi)

Doğum sonrası yapılması gerekenler:

• Bebekle kim ilgileniyorsa diğer ebeveyn de büyük çocukla ilgilenmeli.

• Çocuklar için eve yeni birinin katılımı yeterince değişik ve zorlayıcı bir durumdur bu sebeple doğum sonrası büyük çocuğun hayatında olabildiğince az değişiklik yapılmalı. Bebek doğmadan önce çocuğun yaptığı aktiviteler kısıtlanmamalı (parka gitmek, yatmadan önce masal okunması…), eğer çocuk kreşe gitmiyorsa doğumdan hemen sonra kreşe başlatılmamalı.

• Çocuğun yanında bebeğe aşırı sevgi gösterilerinden kaçınılmalı.

• Bebeğin bakımında onun da yardımı istenmeli. Ufak sorumluluklar verilmeli. Bu sorumlulukları yerine getirdiğinde övülmeli.

• Bebeğe büyük çocuğunuzun kıyafetlerini verecekseniz bunu ona da danışın.

• Bebek ve büyük çocuğunuzu kıyaslamayın.

• Çocuğunuzu birden bire büyütmeyin(“sen artık abi-abla oldun”)

• İki kardeşin oyunlarına ve kavgalarına karışmayın; asla taraf tutmayın.

• Akraba ve arkadaşlarınızdan yardım alın. Kardeşin doğacak senin pabucun dama atılacak gibi sözler söylememeleri için onları uyarın.

Tüm bunlara rağmen bu duyguyla sizin ya da çocuğunuzun başa çıkamadığını ya da çıkamayacağını düşünüyorsanız bir uzmana başvurun.

Uzm Psikolog Şebnem TURHAN

Medical Park Bahçelievler Hastanesi, Bahçelievler İSTANBUL

Davranış ve Alışkanlık Sorunları-parmak emme, tırnak yeme, sallanmalar, el şaklatma, tikler, tutturma, kafasını vurma veya kendine zarar verme, vücudunu kesme-Uyku Sorunları-uykuya dalamama, sık uyanma, uykuda korkular, gece terörü, diş gıcırdatma, kâbuslar, uykuda yürüme-Beslenme Sorunları-iştahsızlık, yemek reddi, organik sebebe bağlı olmayan kusmalar, ağzında yemek tutma, yemek seçme, aşırı yeme, anoreksia, bulumya, tıkınarak birden çok fazla yemeler-Konuşma Bozuklukları-konuşmada gecikme, bazı sesleri çıkaramama, kekemelik, hızlı konuşma

Tuvalet Alışkanlığı Sorunları-tuvalet eğitiminde zorlanma, gece veya gündüz idrar kaçırma, kaka kaçırma, aşırı tuvaletini tutma-

Takıntılar, Saplantılar-aşırı el yıkama, sayarak hareketleri tekrarlama, aynı hareketi yapma, dokunma ihtiyacı duyma, kötü bir şey olmasın diye bazı şeyleri söyleme veya yapma ihtiyacı-Karşıt gelme Bozukluğu-her konuda muhalefet olma otoriteyi kuralları reddetme eğilimi

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu-dikkatini akranlarına kıyasla sürdürmede yönlendirmede, gerekli yere yoğunlaştırmada zorlanma, uygunsuz hareketlilik, düşünmeden hareket etme ve bu nedenle okulda ve günlük hayatta sorunlar yaşama-

Davranım Bozukluğu-agresif, zarar verici, şiddet içeren davranışları olması, kuralları dinlememe, yalan söyleme, evden-okuldan kaçma, küfür etme, insanlara hayvanlara zarar verme davranışı, hırsızlık-

Cinsel Kimlik Bozukluğu-kendi cinsel kimliğine uygun olmayan davranışlar, tercihler, hemcinsinden hoşlanma-

Ayrılık Anksiyetesi-anneden ayrılamama, yuvaya başlamada zorlanma, okula başlamada zorlanma, değişikliklere alışamama-

Sosyal Fobi-yabancılarla iletişimde zorlanma, utangaçlık, çekingenlik, hakkını koruyamama-

Öğrenme sorunlar-zekâya paralel öğrenmede, okuma-yazmada, matematikte, anlamada zorluklar-

Zekâ gerilikleri
Üstün Zekâlı Çocuklar

Korkular-karanlık, hayvan, asansör, yalnız yatamama, ölüm-
Anksiyete Bozuklukları
Panik atak
Akran ilişkisinde zorluk
TV, bilgisayar, internetteki oyunlara alışkanlık
Kafa travmalarına Bağlı ruhsal Bozukluklar
Hastane sendromu, doktor korkusu
Astım, sara, diabet, kalp, kalça çıkığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren kronik hastalığı olan çocuklar

Saç dökülmesi, saçını kaşını kopartma
Ergenlikte uyum sorunları
Genç Suçluluğu
Uygunsuz mastürbaşyon: erken çocuklukta cinsel bölgeyi bir yere sürtme veya kendini kasma, gençlerde aşırı sık mastürbasyon yapma, abartılı rahatsız olma.

Çocuk istismar ve ihmali-cinsel taciz, şiddete maruz kalma, uygunsuz şiddete tanık olma, erken cinselliğe şahit olma, temel ihtiyaçların bakım veren tarafından karşılanmaması-

Travma Sonrası uyum zorlukları-anne, baba, kardeş, yakın sevgi veren kişinin ölümü, trafik kazaları, saldırıya, şiddete uğrama veya ailesinden birinin başına gelmesi, doğal felaketler yaşama, acil sağlık sorunları, ani hayattaki değişiklikler, aşırı utanma, korku, taciz yaşama 

Ailede Psikiyatrik hastalık olması
Yaygın gelişimsel bozukluk-İnfantil Otizim, Asperger sendromu
Reaktif bağlanma Bozukluğu-otistik gibi belirtileri olan ama aslında anne-çocuk ilişkisinin uygunsuz olduğu durumlar
Erken çocukluk Şizofrenisi
Manik-depresif-bipolar bozukluk, mizaç dalgalanması sorunları

Çocukluk Depresyonu

Uyuşturucu Madde veya Alkol Kötüye Kullanımı
Tıbbi sebebe bağlı olmayan ağrılar veya vücut rahatsızlıkları-yutkunma sorunu, nefes açlığı, çarpıntı, baş-karın ağrıları, kusma-
Üzüntü-sıkıntı durumlarında bayılmalar, uyuşmalar

Aileler genellikle doktora bir sorun olunca giderler. ‘Temizlemenin en iyi yolu kirletmemek’ denildiği gibi çocuk psikiyatrisindeki en kısa ve ekonomik tedavi koruyucu tıbbi yaklaşımlardır. Çocuğun gelişimine verimli katılımı destekler.
 Çocuk yetişkinden farklı olarak bedensel ve ruhsal olarak sürekli gelişen, değişen, hayatın çeşitli dönemlerine uyum sağlayan bir dönemdir. Ve çocukların kullanma kılavuzu yoktur. Bedensel ve ruhsal gelişimin yolunda gidip gitmediğini kontrol etmek veya hayatın getirdiği değişikliklerden etkilenmesi sağlıklı kılmak için mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Hiç değilse nasıl akranlarından daha zayıf veya kısa kalınca çocuk doktoruna soruluyorsa, konuşma gecikmesi, farklı ve uygunsuz davranışları ortaya çıkarsa, yaşından beklenenden farklı bir şeyler görüyorsak danışmanlık alma zamanı gelmiştir.
 Çocuk psikiyatrisinden belli yaş ve yaşam olayları sırasında danışmanlık almak özellikle gereklidir. Yeni arabanızı alınca size kaç kilometrede bir bakıma girmeniz gerektiğinin söylenmesi gibi.

         
Çocuklarda danışmanlık almanın yardımcı olacağı dönemler.
• 1–2 yaş arası; çocuğun gelişimi ve yemek, uyku, iletişim, davranışlarla ilgili çok hızlı ve sancılı bir değişim dönemidir.
• 3–4 yaş arası; bireyselliği, sosyalleşme, kendini ifade etme ve inatçılık karakter renklerinin oturması. Yuvaya başlamasının uygunluğu ve ya yapılması gerekenler.
• 5 yaş okul olgunluğunu sağlama anaokuluna hazırlık.
• 6 yaş okul olgunluğunun değerlendirilmesi
• 7 yaş akademik uyum, bireysel olarak toplumda var oluş, sorumluluk alma ve problem çözebilme yeteneklerinin değerlendirilmesi.
• 10–11 yaş ön ergenlik değerlendirilmesi
• 12–13 yaş ergenlik, kimliğin değerlendirilmesi, eğitim ve meslek eğitimi ile ilgili tercihler öncesi değerlendirme.
 
Ergenlikten erişkin olana kadarki dönemde çocuk psikiyatrisine başvuru çocukla iş birliği ve ortak sebepler veya sorunların tarafları etkilemesine göre gelişir, örneğin anne-kız çatışması, birçok erişkindeki psikiyatrik hastalığın başlangıcına ait bulguların renkleri, akran grupları, özgürlük ve sınır belirleme, üniversiteye hazırlık gibi stresli süreçler…
 
Bu koruyucu değerlendirme ve danışmanlık sırasında çocuğun nöro-psikolojik gelişimi, çocuğun yaşına uygun sağlıklı ruhsal gelişim içinde olup olmadığı, zayıf yönlerinin belirlenip güçlendirilmesi, hatalı eğitim ve tutumların düzeltilmesi, dönemsel-hassas alanlar, uygun sağlıklı iletişim kurma, yeteneklerin geliştirilip, gelişimi desteklemek için neler yapılacağı, gereken egzersizler, davranışlar, oyunlar konusunda bilgi alınır.

Belirli dönemler dışında da çocuğun akranlarından veya kardeşlerinin o yaştaki hallerinden farklı bir yapılanma görülürse bu önemlidir. Bazı yaşlarda normal ve gerekli olan davranışlar belli yaş ve dönemlerde uygunsuzdur. 6–12 ay arası bir bebek ailesi dışında tanımadık birine gidince huzursuzlaşır, ağlar. Bu bir sosyal fobi değil tersine bağlanmanın, tanıdıkları ayırt edip uygun duygusal tepki verme yeteneğinin sağlıklı işlediğini gösterir. Tersine umursamaz hatta memnun olursa ‘ne sosyal çocuk’ denilmez bir sorun mu var diye gözleme alınır. Birinci sınıfta anneden ayrılamama, sürekli tanıdık birilerini yanında isteme ise eğitimi olumsuz etkileyecek bir problemdir.
2 yaşında bir çocuğun tüm gördüklerini benim diye talep edip alması doğaldır. ‘Paylaşmayı bilmiyor’ denilemez, 4–5 yaşından sonra ise alabilmek için vermesi gelişmeye başlar.  
Muayenede çocuk aşağıdaki yönlerden değerlendirilir:  Fiziksel Gelişim (boy, kilo, duruş, izleme, bakma…)
Hareketsel Gelişim (parmaklarını kullanma, ince el becerileri, sakarlıkları, düğme ilikleme, tek ayakla zıplama, bisiklete binme…)
Dil Gelişimi (Kelimeleri söyleyebilme, objeleri isimlendirme, ayırt etme, anlama, anlatma, komut alma, sözle tarif edileni hareketle gösterme veya davranışı kelimelerle sıralıklı tarif edebilme…)
Sosyal-Duygusal Gelişim (iletişimde göz-göze bakma, gülümsemeye cevap verme, uygun yerde korku ve sevinci duyguları ifade edebilme, bağlanabilme ve ayrılmaya tepkisi, ilişki kurma tarzı, utangaçlık, sorulara cevap verme, selamlaşmaları, kendi hakkını arama, kendini ifade becerisi, kendine güveni, etrafı önemseme derecesi, empati yapması…)
Zekâ gelişimi (algılama, aklında tutma, dikkatini verme, uyaranlar içinde istediğine yoğunlaşabilme, sıraya koyma, öncelik belirleme, zaman boyutuna paralel gerektiğinde dikkati geri çekip başka şeye yoğunlaşabilme, bilgisini başka yerde kullanabilme, merak etme, uygun sorular sorma, farklılığı-benzerliği değerlendirme, sınıflandırma, gerçeği değerlendirmesi…)  
Ruhsal muayenesi, gelişim dönemine göre yorumlanır. Tüm bu değerlendirme için başta çocuğu en iyi tanıyan anne-babadan ve okuldaki öğretmenlerden bilgi alınır, gerekli olursa çeşitli nöro-psikolojik testler, zekâ incelemesi yapılır, Resimler, okuma yazma incelemeleri, aileye ve ya çocuğun kullanacağı anketler, daha küçük çocuklarda oyun oynarkenki tutumların yorumu, çocuğun yaşına uygun etkileşim çerçevesinde değerlendirilir.

A- Bakımla ilgili

Bebeğin genel bakımı için gerekenler

“Emzirmenin tamamlanmasını isteyen kimse için anneler çocuklarını iki tam yıl emzirirler”

Annenin süt vermesi hem kendi sağlığı hem de bebeğin sağlığı açısından fevkalâde önemlidir. Ne çare ki materyalist bazı hekimlerin mama sanayicileriyle ortaklaşa propagandası yıllar boyu anne sütünü yermiş, adeta istihza konusu olmuştur. Ne var ki son yıllarda bilim, anne sütünün mucizevî hikmetini anlamış, hatta Dünya Sağlık Teşkilatı anne sütü aleyhindeki çirkin porpagandaları yasaklamıştır.

Ayet-i Kerimeyi yorumlarken bilim açısından aşağıdaki soruları cevaplayacağım

1- Anne sütü bebeğe neler getirir?
2- Emzirmenin aralıkları ve süresi ne olmalıdır?
3- Emzirme anneye neler getirir?

Şimdi sıra ile bu soruları cevaplayacağım.

1- Anne Sütündeki Hilkat

Bilindiği gibi insan, beslenmesi açısından üç temel besinle fosfor ve vitaminlere muhtaçtır. Anne sütünde tüm bu maddeler yani protein, şeker, yağ, fosfor ve vitaminlerin tümü mevcuttur. Ancak sütün önemli özelliği, bu maddeleri çok ahenkli bir nisbet ve ölçü çerçevesinde getirmesidir. En mühim yapı sırrı da yağ moleküllerinin çok ince ve küçük parçacıklar halinde süte dağılmış olmasındadır.

Anne vücudunun yapısı ne olursa olsun ANNE SÜTÜ BİR MİLYARDERİN SOFRASINDAN DAHA ZENGİN HAZIRLANMIŞTIR. Özellikle altı aylığı kadar bebeğin tüm vitamin ihtiyacı fazlasıyla anne sütünde mevcuttur.

Bu çağlardaki bebeğe C VİTAMİNİ VERECEĞİM DİYE, elinde meyve suyu sıkacağı ortada telaşla dolaşan anne ve babalara gerçek bilim gülüyor.

Şimdi size anne sütünün akıl almaz bir özelliğinden bahsedeceğim.

Anne sütünde bebeği ilk altı ayda tüm mikroplu hastalıklardan koruyan bağışıklık maddeleri (antikorlar) vardır. Hatta kızamık geçirmemiş annenin sütünde, bebeği kızamığa karşı koruyan antikorlar vardır. Bunun biyoloji mantığı ile izahı mümkün değildir. Bu ancak İlahî bir hikmet ve insana Allah’ın verdiği değerdir.

Bazı ateist bilim adamları, anne sütünde demir az diye ortaya çıkıp şaklabanlık yapmışlardır. Halbuki son yıllarda anlaşılmıştır ki, bebeklik çağında kan, karaciğerde yapılır (yetişkinlerde kan kemik iliğinde yapılır), ve bebek karaciğerinde, daha anne rahminde iken demir depo edilmiştir. Bu yanlış görüşten yola çıkarak bebeklere demirli ilaçlar vermek bebekleri ömür boyu bağırsak nezlesine mahkum etmektedir.

Bebeğin özellikle ilk altı ayda yalnız sütle beslenmesi gereği biyolojik bir zorunluluktur. Zira normal sindirim faaliyetinin merkezi olan karaciğer, bebeklerde büyük ölçüde kan yapmakla meşguldür. Ayrıca bebek, besinleri enerji amacından ziyade, büyüm-gelişme amacıyla kullanır. Bu yüzden gerekli besin türlerini ve vitaminleri seçmek imkansız gibidir. Tıbbın tanıdığı birkaç vitamin dışında 50′den fazla vitamin olduğunu biliyoruz. Bu nedenle de bebeğin gelişme ve büyümesi ilahî kudret tarafından sütle garantili bir kontrole alınmıştır. Bu ilahî nimeti bir çeyrek akılla taklide kalkmak ok ve yayla uzay savaşı yapmaya benzer.

2- Emzirme Aralıkları ve Süt Verme Süresi

Anne sütüyle beslenenlere ateistlerin bir ambargosu da dört saatte bir emzirme kuralıdır. Bu kuralı normal sindirim süresini düşünerek uydurmuşlardır. Halbuki son yıllarda yapılan incelemeler göstermiştir ki süt 45 dakikada tamamen hazm olunur. Bu süre tamamlanınca telepatik bir refleksle anne memesinde süt salgısı ılımlı bir şekilde artar ve normal olarak bebek de açlık duygusu ile ağlamaya başlar. Tüm bu olaylar biyolojik bir kompitür sistemidir ve de süreler fazla uzaklaştıkça bebeğin midesi asit dolar, sindirim sistemi altüst olur. Hatta bu yüzden ilerde ülserlerin bile olacağı varsayılmaktadır.

Emzirme süresine gelince: Anne sütünün kıymetini yeni anlamaya başlayan tıp, buna tamamen sebebsiz bir süre tayin etmiştir. Dokuz ay… Halbuki emzirmenin temel mantığı iki esasa dayanmaktadır.

a) Karaciğerin kan yapması dolayısıyle çok yüklü oluşu ve bu yüzden süte olan zorunlu ihtiyaca… Bu süre karaciğerin kan yapımında geri plana çekilmesi iki tam yıl kadardır. Bu nedenle emzirme iki yıl sürmelidir.

b) Gelişmenin en önemli safhası gerçek bipyolojik maddelere olan ithiyaç süresi yin8e iki yıldır. Zira tıp bebeğin ilk iki yılda yapacağı gelişmenin en önemli devre olduğunu kesinlikle kabul etmektedir.

İşte Kur’ân’ın bu âyetinde gizli bir başka mucizesi:

“Emzirme iki yıl olmalıdır”…

Bazı ateistler çatlasın diye bir noktayı daha hatırlatmak isterim. İslamiyetten önce Ortadoğu toplumlarında emzirme 4-5 yıldı…

Emzirme konusunda son bir noktaya daha değinmek istiyorum. Çocuklarda ruh hastalıkları ile ilgili yapılan çalışmalardan anlaşılmıştır ki, bir insanın ruh sağlığının sağlam olması için annesini 2 yıl emmesi şarttır. Bütün dünyada bukonuda yapılan bir araştırmada Endonezya ve Filipinler’de hiç bir çocukta ruh sağlığı sorununa rastlanmamış ve bilim heyeti bu müthiş gerçeğin nedenini, çocukların iki yıl anne sütü aldığını ve daha küçükken bir güven duygusu ve şefkat kazandıklarını bulmuştur.

3- Emzirmenin Anneye Getirdiği Nimetler

a) Meme guddelerenin sağlıklı çalışması olayı:

Bütün dünya sağlık merkezlerinde yapılan istatistikler göstermiştir ki, yavrularına özellikle 1-2 yıl süt veren annelerde meme kanseri çok az görülmekte, aksine süt vermeyen anneler meme kanserine karşı 1 nolu risk altında sayılmaktadır.

Yalnız bu nedenle annelerin bebeklerine 1-2 yıl süt vermeleri kanserden korunma maddeleri arasında yer almaktadır.

b- Anne vücudunda emzirme sırasında meydana gelen biyolojik yenilenme:

Süt veren annede karaciğer tam kapasite ile çalışır. Bu sayede anne vücuunun bütün kimyasal sorunları elden geçmiş olur. Bundan başka annenin kan yapısında tüm gerekli maddeler karışmak zorunda olduğundan annenin hücreleri emzirme sırasında eksikliklerini giderir. kYineanne, emzirme sırasında hipofiz bezi salgılamasının tam kontrolünde kolduğundan genel hormon yapısı ahenkli çalışır.

HALUK NURBAKİ

Ebeveynler, çocuğun öz saygısının ilk temellerini oluştururlar. Çocuğun kendini sevgi dolu ve yetenekli hissetmesi için aileler neler yapabilir? İşte burada öz saygıyı geliştirecek 20 yol bulunmaktadır.

Çocuğa öz saygı kazandırma, çocuğun öğrenme, sevme ve yaratma yeteneğini güçlendirmektedir. Öz saygı, mutlulukla ve hayattaki başarıyla ilgilidir. Bazı düşünürlere göre öz saygı, tamamen aile sevgisiyle birlikte iyi bir eğitimin ürünüdür. New York’lu psikolog ve gençlik terapisti Prof. Dr. Barbara Berger’e göre öz saygı, çocuğun kendi kendisiyle gurur duymasıdır. Yüksek öz saygıya sahip olmak, çocuğun hem sevgi dolu hem de yetenekli olmasını sağlamaktadır. Çocuk, değerli olduğuna inanmalı, bir şeyler önermeli ve kendi kendisiyle ve çevresiyle barışık olmalıdır.

Çocuğun sevgiyi ve yeteneğini hissetme derecesi, gelecekteki yaşamında onu her alanda etkileyecektir. Aynı zamanda da, çocuğun yaratıcılık yeteneğini, diğerleriyle ilişkisini ve başarılı olmasını belirlemede önemli bir faktör olmaktadır. Ebeveynler, çocuğun öz saygısının ilk temellerini oluştururlar. Çocuğun kendini sevgi dolu ve yetenekli hissetmesi için aileler neler yapabilir? İşte burada öz saygıyı geliştirecek 20 yol bulunmaktadır.

1- Şartsız Sevgi Göstermek

Çocuğunuz her ne yaparsa yapsın ona değer verdiğinizi ve kabul ettiğinizi bilmesini sağlayın. Ev ona göre için, risk ve tehlikelerle dolu dünyadan döndüğü zaman, sevgi için, emniyetli bir yakıt alma istasyonu gibidir. Mesajlarınız “Seni seviyorum – odanın kirli olmasına rağmen, kız kardeşin kadar atletik olmamana rağmen, notlarının çok iyi olmamasına rağmen, yaptıklarından hoşlanmama rağmen – hala seni seviyorum” olmalıdır.

Onu hala sevdiğinizi göstermek ve çocuğunuzun yanlış davranışını düzeltmek için, onun doğru yaptığı bir şeyi görerek işe başlayabilirsiniz. Örneğin, odası karma karışıksa ve sadece yatağını toplamış ise ona “Gerçekten yatağını topladığına çok sevindim. Şimdi senden istediğim şey masanı temizlemen” diye ifade edin.

2- Sinirli Olmanızdan Sorumlu Olduğunu Belirtmek

4 yaşındaki çocuğunuz oyuncağını yatmakta olan kardeşinin beşiğine fırlattığı için sinirlisiniz. Onun böyle bir hareketinde sinirinizi ona nasıl aktarırsınız? Prof. Dr. Thomas Gordon’un önerdiği en basit mesaj “Ben” mesajıdır. “Sen kötü bir çocuksun!” ya da “Sen aptalsın!” yerine, “Sen böyle yaptığında, ben …………../………… hissediyorum”,”Sen oyuncaklarını attığında kendimi sinirli hissediyorum. Ona gerçekten zarar verebilirdin” diyebilirsiniz. Buradaki mesaj, duygularınızın onun çocuk dünyasına değil onun belirli davranışlarına yönelik olduğudur.

3- Açık İsteklerde Bulunmak

Çocuğunuzun ondan ne istediğinizi bilmesini sağlayın. Bu ona alternatif davranışları öğrenmesi için bir şans verecektir. Örneğin; “Oyuncaklarını kardeşinin beşiğine atmamalısın. Bunun yerine o uyandığında ona trenini gösterebilirsin” şeklinde bir açıklama yapılmalıdır. İstekleri ona açıkça belirtmek, ondan ne istediğinizi anlamasını kolaylaştıracaktır.

4- Dinlemeyi Öğrenmek

Çocukların duyguları, gözlemleri ve algıladıkları dinlenmeye değerdir ve böyle yapmak çocukların öz saygılarını artırmaktadır. Size bir şeyler söylemek istediğinde, gerçekten ona zaman ayıramayacaksanız uygun olmadığınızı ve ne zaman uygun olacağınızı söyleyin. Gordon’un bir başka tekniği olan “Aktif dinleme”de, çocuğunuzu yanınıza çağırıp onu duyduğunuzu ve onun ne söylemeye çalıştığını anladığınızı ifade edin. Mesela 7 yaşındaki bir kız çocuğu şöyle diyebilir:

Kız: “Baba sana çok kızgınım ve bir daha odama girmeni istemiyorum”.

Baba: “Sen gerçekten çok kızgınsın öylemi hımm”.

Kız: “Evet çünkü sen beni kaymaya götüreceğini söylemiştim ama artık çok geç”.

Baba: “Oh, anladım. Çünkü seni dışarıda kaymaya götüreceğim konusunda söz verdim ve bu sözü tutmadım. Gerçekten üzgünüm. Çok geç vakte kadar çalıştım ve seni aramayı da unuttum. Bunu yarına alabilir miyiz?”

Aktif dinlemeyle aileler, olayları daha çok çocuğun gözünden görmeye başlamakta ve böylece çocuk da duygularına önem verildiğini anlamaktadır.

5- Çocuğun Duygularını Ciddiye Almak

Çocuğunuzun korkularını ve negatif duygularını onları reddetmektense ciddiye alın ve onları yenmesine ve kendi çözümünü bulmasına izin verin. Oğlunun canavarlardan korktuğunu öğrenen bir babanın yaklaşımı aşağıda verilmiştir.

Oğlan: “Baba yatağa gidemiyorum. Çünkü odamda canavarlar gizleniyor”.

Baba: “Gel bakalım belki canavarlarla arkadaş oluruz. Canavarlar ne yemekten hoşlanıyor biliyor musun?”.

Oğlan: “Belki tatlı, bisküvi seviyordur”.

Baba: “Bu hoşlarına gidebilir. Gel canavarlara yemek koyalım. Canavarlara ne istediğini sor? Neden sormuyorsun?”.

Oğlan: “İnsanları korkutmak istiyor”.

Baba: “Neden?”

Oğlan: “Güçlü hissetmek için”

Baba: “Eğer onunla arkadaş olursan sana ne yapabilir?”.

Oğlan: “Beni koruyabilir.”

Baba: “Bana iyi bir arkadaş olabilir gibi geliyor ya sana?”.

Oğlan: “Evet.”

Bu diyalog sayesinde aileler, çocuğun duygularını ya da neye gereksinimi olduğunu öğrenmekte, çocuk artık canavarın kendisine fazla tesiri olmayacağını görerek daha pozitif düşünmektedir. En önemlisi de çocuğun canavara yansıttığı gücü kendine çevirmesidir.

6- Çocuğun Varlığını Kabul Etmek

Annelerin zaman zaman söylenmelerinin hatta jestlerle bile “keşke çocuk doğurmasaydım, o bir yük ve artık dayanamayacağım” diye ifade etmelerinin yanlış olduğu, özellikle bu gibi mesajlar sık sık tekrar edildiğinde çocuğun istenmediği ve kendisine değer verilmediği duygusuna kapılacakları uzmanlarca hatırlatılır. Bu durum özellikle evdeki yeni bebekle ilgili olmasına rağmen, annelerin bu yakınmaları uyumlu bir çocuğun bile istenmediğini düşünmesine neden olmaktadır. Böyle zamanlarda çocukların özel bir ilgiye ihtiyaçları vardır. Aileler yakınları tarafından desteklenmeli ve yaşantıdaki çocuğun varlığına değer verilmelidir.

7- Değerlendirecek Günlük Bir Şeyler Bulmak

Çocuklar kötü bir şey yaptıklarında ilgi çekmek, iyi bir davranışta bulunduklarında da onaylanmak istemektedirler. Yaptıkları, hergün yapılan sıradan bir şey bile olsa, değerini artıran yaptıklarının onaylanmasıdır. Çocukların sevgi ve yeteneklerini onlara hatırlatan bazı etkinlikler aşağıda sıralanmıştır.

Disiplin içermeyen tüm ailecek yenen bir akşam yemeği. Herkes o gün birbiriyle başardıkları, öğrendikleri veya hissettikleri güzel şeyleri paylaşabilir. Örneğin; “Okula zamanında gittim” veya “Bir kurbağa buldum”. Ebeveynler de bu etkinliğe katılarak çocuklarının başarılarını onayladıklarını gösterebilirler. Sorunları olan çocuklara bu arada “Bugün seni müthiş bir şey yaparken gördüm. Ayakkabını giydin ve bağcıklarını kendin bağladın.” diyerek teşvik edilebilir.

Yine yemekte, sırayla herkesle ilgilenilir ve diğerleri onun nesini sevdiğini, hoşlandığını ve takdir ettiğini söyleyebilir. Örneğin; “Senin öğrendiğin yeni şarkıyı çok seviyorum.” veya “Bu sabah söylediklerin gerçekten beni etkiledi”.

Çocuğunuzun odasına, banyodaki aynaya veya beslenme çantasına ufak kağıtlara çizilmiş küçük resimler ya da yazılmış sevgi mesajları konulabilir.

Çocuğunuzun yatağının baş ucuna onun yapmayı sevdiği bir etkinliği içeren (örneğin oyun oynadığı veya ata bindiği) ve ailenin topluca yer aldığı iki fotoğraf konulabilir. Böylece çocuk her gece becerikliliğini ve sevdiklerini hatırlayacaktır.

8- Çocukla Yalnız Vakit Geçirmek

Bir çok ebeveyn için zaman çok sınırlıdır. Bununla beraber uzmanlar her bir çocukla yalnız zaman geçirmenin çok önemli olduğunu belirtmektedirler. Bir pazar sabahı dışarıda kahvaltı edilebilir veya yemekten sonra parkta küçük bir yürüyüş yapılabilir. Zaman zaman onun seviyesine inip onun kuralları ve oyuncaklarıyla oynamak da yararlı olacaktır. Kardeşini kıskanan ve yeni doğan bebekten dolayı geri planda kalan çocuğunuzla yalnız zaman harcamak için çaba sarf etmelisiniz.

9- Çocuğun Bazı Şeyleri Kendisinin Yapmasına İzin Vermek

Ebeveynler genellikle çocuklarının yapmakta zorlandığı işleri üzerlerine alarak onlara yardımcı olduklarını düşünürler. Bu yardım, “Sen bunu yapamazsın. Sen yeterince iyi değilsin” mesajlarını verebilir, ki bu da çocuğun kendine olan saygısını azaltır. Çocukların bir işi başarmak için mücadeleye davet edilmeleri gerekmektedir. Ayrıca çocuklara, problemlerini çözmek ve kendi yeteneklerini keşfetmek için fırsatlar da verilmelidir. Yardım istediklerinde, ilk olarak, o işin üstesinden gelebileceklerine onları inandırarak cesaretlendirmek gerekir. “Hadi bakalım, şu elbiseni kendin düğmeleyebilecek misin görelim?” denilebilir. Ya da direkt olmayan tavsiyelerde bulunulabilir. Örneğin “Baş parmağını ilikten geçirirsen, daha kolay düğmeleyebilirsin”.

10- Çocuğun Özel Eşyalarına Saygı Göstermek

Anne-babalar, sıklıkla çocuklarına verdikleri oyuncakların ve kitapların kontrolünü elde tutarlar. Örneğin; bir eşyasının atılmasına, çocuktan çok ebeveynler karar verir. Çocuğunuzun o oyuncakla oynama çağının geçtiğini düşündüğünüz halde, çocuğun ona hala ve belki de yıllarca ihtiyacı olabilir. Bu nedenle eşyalarını atmadan önce ona sormalısınız.

11- Çocuğun Düşüncelerine Saygı Göstermek

Çocuğunuzun herhangi bir konuda düşüncesini sormanız, onun duygularının, gözlemlerinin ve algılayışının değerli olduğunu düşünmesini sağlayacaktır. Partiye giderken ne giyeceğinizi ya da öğle yemeğinde ne yapabileceğinizi ona sorabilirsiniz. Tabii her zaman çocuğunuzla aynı görüşte olmayabilirsiniz. Ama ona neden, onun görüşünden farklı bir karara vardığınızın sebeplerini açıklarsanız, düşüncelerinin tamamen faydasız olmadığını anlayabilecektir.

12- Çocuğun Yeteneklerini Kabul Etmek

Her yeni beceri ve başarı, onun yetenekli olduğu düşüncesini kuvvetlendirmektedir. Ne kadar küçük olursa olsun her başarısı kabul edilmeli ve ona başarılı olacağı şeyler bulunmalıdır. Ayrıca ebeveynler, onlardan bazı şeyleri kendilerine öğretmelerini isteyebilirler. Yeni bir bilgisayar oyunu oynamayı veya bir sihirbazlık numarasını öğretmesi istenebilir, buradaki mesaj açıktır: “Sen yeteneklisin.” Bazı şeyleri yaparken onun yardımı istenebilir.

Örneğin; akrabalara hediyeler hazırlarken fikri alınabilir ya da bir çalar saat yardımıyla sabah kendi kendine uyanabilmekte yeterli olduğu gösterilebilir. Çocuğunuzun notları çok kötü olmadıkça, onun başka başarılarının ve çabalarının olduğunu kabullenmesi sağlanabilir. Örneğin; matematikte zayıfsa, fakat ödevlerine özen gösteriyorsa ya da sizden özel yardım istiyorsa, onun çabaları dikkate alınmalıdır. Ayrıca, akademik başarısı iyi olmayan bir çocuğun, atletik ya da artistik başarısı iyi olabilir. Onu bu yeteneklerinden dolayı övmek ve cesaretlendirmek gerekmektedir.

13- Çocuğun Tercihlerine Saygı Göstermek

Çocuğun kendine olan saygısını artırmanın bir yolu da, onun tercihlerini ve duygularını kabul etmektir. Ebeveynler, çocukları için eğlenceli veya yararlı olan etkinlikleri önerebilirler. Fakat onu ön yargılı davranmaya zorlarlarsa, çocuk kendisinin yeterince iyi olmadığı mesajını alacaktır.

14- Çocuklara Önemli Olanın Vücutları Olmadığını Öğretmek

Çocuklar büyürken, yüzlerindeki sivilcelerden veya çillerden rahatsız olmaktadırlar. Ebeveynler, onlara vücudun sadece bir paket olduğunu, gerçek hediyenin içeride olduğunu yani kişiliğin varlığını anlatmalıdırlar. Onların başlarına gelen bu tür problemlerin anlaşıldığı ve o yaşlarda başımıza geldiği, fakat bu tür şeylerin geçici ve kontrolümüz altında olduğu belirtilmelidir.

Eğer çocukta kilo veya deri problemi varsa bile, onu nasıl görünürse görünsün sevdiğinizden emin olmasını sağlamalısınız. Eğer çocuk görünüşü ile ilgili bir şeyler yapmak istiyorsa ona yaşantısını değiştirmesini destekleyecek bir şekilde yardım önerilebilir. “Kilondan şikayet ediyor gibi bir halin var. Eğer ilgilenirsen, bu konuda yapabileceğin yeni bir şeyler duydum”. Ama “Hayır, teşekkür ederim” cevabına da hazır olunmalıdır. Eğer kabul ederse, onu bir diyet ya da eksersiz programı takip etmesini sağlayarak destekleyebilirsiniz.

15- Çocuk İçine Kapanıksa Yardım Etmek

Çocukların bazı bozuk ya da sözel olarak rahatsız edici davranışları onların kendilerine saygıları hakkında ciddi mesajlar verebilir. Böyle zamanlarda ebeveynler, sevgiyi ve gerçekleri sunarak yardımcı olabilirler. Onları ciddi bir şekilde dinlemeli, ne demek istediklerini anlamalı ve sonra ne söylemek istediğinizi anlatmalısınız. Örneğin; çocuğunuz, “Ben çok aptalım, hiçbir şeyi doğru yapamıyorum” dediğinde, “Aptal olduğunu düşündüğünü biliyorum, ama seninle aynı görüşte değilim. Belki, bazı şeyleri öğrenmek için daha çok zamana ihtiyacın var, ama biliyorum ki, sen de yeteneklisin. Hatırlasana, oyuncak kamyonunu nasıl da tamir etmiştin? Bu, yaratıcılığı gerektirir.” diyerek cevap verebilirsiniz.

Bazı ebeveynler, çocuğun güvenini tekrar kazanmasını sağlamak için kişilik özelliklerini kullanmada oldukça duyarlıyken bazıları da çok iyi bir dinleyicidirler. Tepki her ne olursa olsun, çocuk sevildiği ve yetenekli olduğu üzerinde durularak ikna edilmelidir.

16- Sevgiyi Fiziksel Olarak İfade Etmek

Ebeveynleri tarafından kucaklanma ve okşanma çocuklarda, kendine saygının gelişmesine yardım etmektedir. Çocuklar sözel olmayan davranışlara karşı çok duyarlıdırlar. Çocuklara “seni seviyorum” demekten çok sevgi, davranışlarla onları okşayarak belli edilmelidir.

17- Çocukla Göz Seviyesinde Konuşmak

Çocuklarla konuşurken, daima onlardan yüksekte olmamaya dikkat edilmelidir. Bu onun sadece kendini küçük hissetmesini sağlamakla kalmayacak aynı zamanda ebeveyn ve çocuk arasında büyük bir mesafe olduğuna inanmasına da yol açacaktır. Her zaman onunla konuşurken, yanına çömelerek ya da oturarak ya da onu sizin seviyenize çıkararak göz kontağı kurularak konuşulmalıdır. Bu daha yakın bir iletişimi sağlayacaktır.

18- Çelişkili Mesajlar Vermekten Sakınmak

Çelişkili mesajlar, ebeveynlerin sözleriyle başka, davranışlarıyla başka bir şeyi ifade ettiğinde ortaya çıkar. Örneğin; çocuğa, çok sinirli olarak yüzüne bakmadan “seni seviyorum” demeniz ya da korktuğunda, gece yanınıza gelebileceğini söyleyip geldiğinde kızmanız onu çelişkiye düşürebilir. Öncelikle çocuğa karşı dürüst olunmalıdır. Kızarken, kızgın olmadığınızı söylememelisiniz.

Çocuğa model olunmalı, ona söylediğinizi siz de yapmalısınız. Fikir birlikteliklerinizi ifade etmeli ve verdiğiniz sözleri tutmalısınız. İstekleriniz ve kurallarınız açık olmalı, ne hissettiğinizi ya da ne düşündüğünüzü söylemelisiniz. Sözlerinizle vücut dilinizin birbirine uymasına dikkat etmelisiniz.

19- Duygularınızı Çocukla Paylaşmak

Ebeveynler, çocuklarıyla incinebilecekleri duygularını bile paylaştıklarında, onları kendi deneyimlerini ve duygularını kabul etmeye cesaretlendirmiş olacaklardır. Çocuklar, anne ve babalarının anılarını, eğlendikleri ve korktukları anları, nasıl karşılaştıklarını, çocukları olmasının nasıl bir şey olduğunu hikaye şekline getirdiklerinde anne ve babalarını daha yakından tanıyacaklardır. Aile hikayelerini çocuklarla paylaşma, kendi kökleriyle gurur duymalarını sağlayacaktır.

20- Her Çocuğun Tek Olduğu Üzerine Odaklanmak

Çocuklar hakkında özel şeyleri ebeveynler keşfetmeli ve onlara söylemelidir. Böyle yaparak duyarlı, şiirsel olan çocuğa yaratıcı olma ve kendini dile getirme fırsatı; oldukça uzun boylu bir kız çocuğuna yeni spor dallarının kapısını açma, kariyer ve moda fırsatı verilebilir. Çocuklarda kendine saygıyı geliştirme, üstesinden gelinemeyecek bir iş değildir. İki önemli parçası olduğu- sevgiyi ve yeteneğini hissettirme – akıldan çıkarılmamalıdır. Ve tabii ki, her iki duyguyu besleyecek şekilde davranılmalı ve konuşulmaya çalışılmalıdır. Ebeveynlerin mükemmel olamadıkları ve en iyisini yapamadıkları zamanlar vardır. Fakat en önemlisinin, bir çocuğun sevgiyi düzenli aralıklarla alması olduğu unutulmamalıdır.

Kaynak: KAHN, Ellie (1990) 20 Ways To Make Your Kid Feel Great. Parents.Vol: 65, No:6, 94-98, 194-195

Çeviren ve Düzenleyen:Yrd.Doç.Dr. Çağlayan DİNÇER Gazi Üniversitesi Mesleki Yaygın Eğitim Fakültesi Çocuk Gelişimi Yaygın Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Kaynak: egitim.com

Bu yaş grubunda hemen her çocuk, sıvı-yarı katı ve katı besinleri sorunsuz tüketebilir hale gelmiştir. Ancak yine de pek çok çocukta söz konusu beslenme becerilerinin…

En önemli özelliği daha önceki ve sonraki yaş gruplarına oranla büyümenin nispeten daha yavaş olmasıdır. Adeta geçici bir durgunluk dönemi denilebilir. Çocuk boy uzunluğu ve vücut ağırlığı artışı göstermeye devam eder ancak hızı azalmıştır. Bu nedenle de, bu dönemde yeterli ve dengeli beslenemeyen çocuk anne-babanın dikkatinden kaçabilir. Yetersiz kilo artışı ve boy uzaması gerçekleştiği durumda bile dikkati çekmeyebilir. Ancak unutulmamalıdır ki, bu yaş grubu çocuklar da büyümeye devam ederler, etmelidirler…

Beslenme becerileri büyük ölçüde gelişmiştir. Bu yaş grubunda hemen her çocuk, sıvı-yarı katı ve katı besinleri sorunsuz tüketebilir hale gelmiştir. Ancak yine de pek çok çocukta söz konusu beslenme becerilerinin hala geliştirilmeye ihtiyacı vardır. Bunun için uygun besinlerle becerilerin geliştirilmesi desteklenmelidir.

Çocuğun bağımsızlığını ilan etmesi, kendi iradesini yaşamak arzusu çok dikkat çekicidir. Bu amaçla sevdiği-sevmediği yiyecekleri belirleme ve kabul ettirme dönemidir. Anne-baba çocuğun tercihlerine saygı duymakla birlikte, uygun zaman aralıklarıyla yeni besinleri teklif etmeli, çocuğun yeni besinleri denemesini sağlamalıdır. Burada baskı yapılmamalı, bu süreç doğal ortamlarda gerçekleştirilmelidir.

Bu yaş grubu çocukların bir diğer özelliği de öğrenmeye çok yatkın oluşlarıdır. Ancak, bu istek genellikle başkalarının davranışlarını izleme ve taklit etme özelliği taşır. Bu nedenle, çocuk olumlu etkilere açık olduğu kadar olumsuz etkilere de açıktır.

Erişkinlerin beslenme davranışlarını kopya etmeyi sever. Bu özellik olumlu yönde kullanılmalıdır.

Beslenme becerileri gelişmiş olsa da, sofra adabının öğrenilmesi ve sofra düzenin benimsetilebilmesi de bu yaş grubunun özelliğidir. Bu nedenle öğün saatlerinde aile ile birlikte sofraya oturmalı, beslenmenin sosyal ve kültürel niteliklerini öğrenmesi için gayret edilmelidir.

Yapılan bir araştırmada okul öncesi yaş grubu çocuklarının beslenme davranışları incelenmiş, aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkmıştır.

* Büyük bir kısmı günde üç öğün beslenmeyi sürdürebilmektedir. Boy uzunlukları ve vücut ağırlıkları normal sınırlarda ise sakınca yoktur.

* Bir kısmı öğün aralarında da ara öğün olarak bazı yiyecekleri tüketebilir. Eğer ara öğünde yedikleri ana öğünde besin tüketimini olumsuz etkiliyorsa kaldırılabilir.

* Bir kısmı süte aşırı düşkünlük gösterirken bir kısmı da süt ve süt ürünlerini yemeği reddeder. Bu durumda süt grubunda yer alan yiyeceklerden daha kolay tükettiği tercih edilmelidir. Bir diğer yaklaşım da sütü başka yiyeceklerin içinde tüketmesini sağlamaktır. Sütlü çorbalar ve sütlü tatlılar, dondurma bu amaçla kullanılabilir.

* Ekmek yeme oranı oldukça düşüktür. Pilav, makarna, börek gibi ekmek değişimleri veya hamburger, pizza ve pide gibi ekmek içeren yiyeceklerin önerilmesi söz konusu olabilir.

* Abur-cubur adı verilen yiyecek gruplarıyla tanışmışlardır ve tercih ederler. Belirli disiplin içinde ve özellikle de yemek sonrasında az miktarda yiyebilirler.

* Fast-food grubuyla da bu yaş grubunda tanışırlar. Belirli disiplin içinde yemelerinde sakınca yoktur.

* Tek yönlü şeker tüketimi eğilimleri çok belirgindir. Gerek besin değeri gerek diş sağlığı açısından tercih edilmez.

Anne-babalara öneriler

1. Her öğün için uygun-makul bir süre belirleyin
2. Öğün kuralları oluşturun
3. Daima az-makul miktarda porsiyonlar verin
4. Sofradaki sohbet edin ve buna çocuğunuzu da dahil edin.
5. Masadaki davranışlarını sık sık övün.
6. Belirlenen kuralların üçüncü defa bozulması durumunda kuralları tekrar belirleyin.
7. Süre bitiminde yemeği sonlandırın.
8.Son yemeğini bitirmezse, tatlı veya kola vermeyin. Bunu cezalandırmak amacıyla yapmayın. “Tatlı yemekten sonra yenir” gibi bir açıklama en uygun olanıdır. Yemek yenmediğine göre tatlı da doğal olarak yenemiyordur. Mesaj verilmiş ama cezalandırılma söz konusu olmamıştır.
9. “Abur-cubur” alımını kurala bağlayın ve sınırlayın.
10.Daima, masada yemek yedirin.

Pratik yaklaşımlar

* Daima morali iyi iken yemek verin.
* Hangi öğünde daha iştahlı ise, bu öğünü dikkatli değerlendirin.
* Öğünlerden önce yürüyüşe çıkarın. Açık hava acıktırır ve iştahı açar. Bağırsak hareketliliğini arttırır.
* Yemek ortamı temiz ve düzenli olmalıdır.
* Tabaklarların renkli ve sevimli olması tercih edilmelidir.
* Küçük tabak kullanın. Eğer daha fazla yemek yemek isterse ikinci tabağı verin. Çocuğun tabağına çok fazla besin koymayın. Gözünü korkutmayın. Bitirmesi onın da moralini yüksektecek, kendini hisstmesini sağlayacaktır.
* Yavaş ve çok çiğnemesini destekleyin.
* Yemeği ılık tutun..
* Gece yatarken bir şeyler yemek istiyorsa, kaloriden zengin besinleri tercih edin.
* Düşük kalorili yiyecekleri kısıtlayın. İştahı kapatabilirler.
* Boş kalori kaynaklarını azaltın.

Prof.Dr. Benal Büyükgebiz